εκλογές και προσαρμογή των σχέσεων εξ

Εκλογές και προσαρμογή των σχέσεων εξουσίας

0

Αποστόλης Ηλιόπουλος
Κοινωνιολόγος – Σκηνοθέτης

Είναι γνωστό ότι το σύστημα εξουσίας προσαρμόζεται για να επιβιώσει. Οι σύγχρονες αστικές δημοκρατίες (κατά Αριστοτέλη ολιγαρχίες) είναι χτισμένες με κανόνες που βασίζονται σε αυτή την αρχή. Το κράτος και οι σχέσεις του με τράπεζες και πολυεθνικές, η δικαιοσύνη, το διεθνές δίκαιο και οι διακρατικές ενώσεις-συμμαχίες είναι παράγωγα αυτής.

Μπορούμε να εμποδίσουμε αυτή την προσαρμογή; Η ιστορία διδάσκει ότι μόνο με επαναστάσεις ευρείας κλίμακας μπορεί να επιτευχθεί κάτι τέτοιο. Οι σύγχρονες σχέσεις εξουσίας στον δυτικό κόσμο έχουν αποκλείσει τη δημιουργία των συνθηκών που οδηγούν σε τέτοιες επαναστάσεις-ανατροπές.

Σε ένα τέτοιο κόσμο κάθε προσπάθεια φαίνεται μάταιη. Η απαξίωσή του πολιτικού συστήματος, όπως αποδείχτηκε σε μικρή κλίμακα στην Ελλάδα από τους αγανακτισμένους και την υψηλή αποχή στις εκλογές, δεν οδήγησε σε λύση. Το 62% του πρόσφατου δημοψηφίσματος ερμηνεύτηκε αυθαίρετα και οι εκλογές φάνηκαν ανίσχυρες να αλλάξουν τα προσυμφωνημένα πλάνα για το μέλλον της χώρας μας. Το σύστημα προσαρμόστηκε ακόμα και εις βάρος των κανόνων που αυτό έχει θεσπίσει για τη διατήρησή του (το νομοσχέδιο κρίθηκε αντισυνταγματικό, αλλά ψηφίστηκε). Θεωρώ, λοιπόν, ότι στη σημερινή ιστορική συγκυρία δεν μπορούμε να ανατρέψουμε αυτή την προσαρμογή μέσω της οποίας διαιωνίζονται οι σχέσεις εξουσίας.

Τι μπορούμε να κάνουμε; Να τη χειραγωγήσουμε. Για μένα μέγιστη πολιτική πράξη είναι η χειραγώγηση αυτής της προσαρμογής.

Μπορεί αυτή να επιτευχθεί με συντριπτική αποχή;

Η αποχή είναι μια πολιτική πράξη (συνειδητή ή ασυνείδητη) καθ ολοκληρίαν εναντίωσης στο πολιτικό σύστημα. Η στάση αδιαφορίας ή αλλιώς ή «απολιτίκ» στάση (σε μια εποχή που είναι πια γνωστό ότι τα κοινωνικά δικαιώματα κερδήθηκαν μέσα από συμμετοχή και αγώνες και που φαίνεται καθαρά ότι δεν είναι δεδομένα, αλλά σε συνεχή άμυνα), ακόμα κι όταν προέρχεται από αισθήματα παραίτησης κι απόγνωσης, ή κι όταν προέρχεται από πραγματική έλλειψη ενδιαφέροντος, εξακολουθεί να εκφράζει αυτή την εναντίωση.

Όμως το πολιτικό σύστημα δεν είναι μόνο τα κόμματα και οι βουλευτές. Εκφράζει τις υπάρχουσες δομές εξουσίας και απλώνεται σε όλους τους κεντρικούς θεσμούς των σύγχρονων βιομηχανικών κοινωνιών, χρηματιστικούς, εμπορικούς, οικονομικούς, εκπαιδευτικούς κλπ. Ενώ, λοιπόν, κάποιος μπορεί να μην ασκήσει το δικαίωμα της ψήφου του, οι σχέσεις εξουσίας που επιβάλουν την πολιτική τάξη πραγμάτων θα συνεχίσουν να υφίστανται και να παράγουν πολιτικό αποτέλεσμα.

Το πολιτικό σύστημα ασφαλώς θα προσαρμοστεί στην αποχή. Το έχει ήδη κάνει νομιμοποιώντας την. Δημιουργώντας τον όρο «απολιτίκ». Κάνοντάς την μόδα. Ποδηγετώντας την κοινή γνώμη μέσω των συντονισμένων ΜΜΕ στο πού, πότε και πόσο πρέπει να απέχει κανείς. Δημιουργώντας πού και πού κόμματα για να την εκφράσουν (Ποτάμι) κι έτσι να την κοπαδοποιήσουν και να την ελέγξουν. Να την αυξομειώσουν χωρίς να γίνεται αντιληπτός αυτός ο χειρισμός.

Με την αποχή δεν μπορούμε να χειραγωγήσουμε την προσαρμογή του συστήματος.

Οι τρόποι είναι δυο. Ο πρώτος σχετίζεται με τον καθημερινό βίο των πολιτών και τις σημαντικές και ασήμαντες αποφάσεις που παίρνουν στη ζωή τους. Δεν είναι αντικείμενο του παρόντος κειμένου, αλλά εν συντομία θα μπορούσαμε να πούμε πως κάθε κεκτημένο εργασιακό-πολιτικό-κοινωνικό-ανθρώπινο δικαίωμα αποτελεί απόδειξη ότι πέρα από τις εκλογές το σύστημα χειραγωγείται και από τους μη έχοντες εξουσία.

Ο δεύτερος τρόπος σχετίζεται με τις εκλογές και λειτουργεί, συνδιαμορφωτικά με τον πρώτο.

Αντί να απέχει κανείς από τις εκλογές, μπορεί να ψάξει όλα τα υπάρχοντα κόμματα, μήπως κάποιο εκφράζει τις απόψεις του. Κάποια από τα μικρά κόμματα είναι αντισυστημικά. Τι σημαίνει ο όρος; Δεν ευνοούν την προσαρμογή του συστήματος. Αντιτίθενται στην αναπαραγωγή και διαιώνιση των υπαρχόντων σχέσεων πολιτικής και οικονομικής εξουσίας. Θέλει πολύ ψάξιμο και μελέτη για να καταλήξει κανείς στο σωστό γι αυτόν. Θέλει κόπο. Όταν το βρει, όμως, αντί να περιμένει τις εκλογές χρειάζεται να ενταχθεί στο κόμμα που επέλεξε. Με άλλα λόγια η ψήφος σαν πράξη από μόνη της δεν είναι αρκετή. Χρειάζεται η πολιτική στελέχωση των αντισυστημικών κομμάτων. Η ένταξη και η δράση.

Θα κλείσω με ένα σύνθημα.

Όχι στην αποχή, λοιπόν. Ναι στην πολιτική δράση.

Και με άλλο ένα.

Η δημοκρατία θέλει αγώνα. Δεν είναι για τους τεμπέληδες!

 

Share.