ουζερί τσιτσάνης κριτική

Ουζερί Τσιτσάνης (κριτική)

0

(2015, σκην.Μανούσος Μανουσάκης)

Κριτική: Νανά Κυριαζή

Εντάξει λοιπόν, ας είμαστε στη μειοψηφία που θα γράψει θετικά για το Ουζερί Τσιτσάνης. Το Ουζερί Τσιτσάνης έχει πολλές αδυναμίες έχει όμως και αρκετές αρετές. Οι αδυναμίες είναι εύκολο να απαριθμηθούν για κάποιον που προσέχει και πράγματι είναι αυτές που κάνουν ατελή ακόμα τον εγχώριο εμπορικό κινηματογράφο, που δεν τον καθιστούν ακόμα ικανό να πείσει το κοινό και να το φέρει στις αίθουσες –όχι για μια φορά ή δύο, μεμονωμένες ελληνικές σύγχρονες εμπορικές επιτυχίες υπάρχουν- αλλά σταθερά. Όπως παλιά. Να πιστέψει το κοινό ότι τώρα υπάρχει ένας εμπορικός ελληνικός κινηματογράφος που μπορεί να τον εμπιστευθεί ως μια βασική του ψυχαγωγία, να του γίνει συνήθεια, ένας κινηματογράφος που να μην έχει να ζηλέψει απαραίτητα από κάποια ξένη παραγωγή. Να έχει αξιοπρεπές σενάριο και ερμηνείες, χωρίς καρικατούρες, χωρίς τηλεοπτική και διαφημιστική αισθητική, χωρίς υπερβολές και μανιερισμούς στο παίξιμο των ηθοποιών, χωρίς γελοίες καταστάσεις στο σενάριο και πολλά άλλα. Πράγματα που δυστυχώς είχαν μεσουρανήσει τις τελευταίες δεκαετίες στον εμπορικό ελληνικό κινηματογράφο (πάντα βέβαια υπάρχουν εξαιρέσεις).

19

Να πεις, αξιόλογος κινηματογράφος υπάρχει πλέον. Η Ελλάδα έχει προχωρήσει, έχει καταξιωθεί, ας σκεφτούμε το περίφημο Greek weird wave, του οποίου πράγματι είμαι φαν και εγώ και στηρίζω με ενθουσιασμό. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο σε όλους. Η ιδιαιτερότητα αυτού του κινηματογράφου έχει προκαλέσει επιφυλακτικότητα σε αρκετό κοινό, ώστε να μην μπορούμε ακόμα να μιλάμε για έναν ενιαίο, εθνικό κινηματογράφο που να είναι καθολικά αποδεκτός στη χώρα του. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πολλά θετικά βήματα και από άλλες ταινίες και ο Αστακός ίσως αλλάξει αρκετά αυτό το τοπίο. Όμως δεν αρκεί.

AFISA FINAL OUZERI logosΑυτό που λείπει, και που έρχεται να καλύψει ως ένα βαθμό το Ουζερί Τσιτσάνης, είναι ένας αξιοπρεπής mainstream ελληνικός κινηματογράφος. Ένας ακαδημαϊκός κινηματογράφος. Ένας μέσος κινηματογράφος. Ένας κινηματογράφος που δεν είναι για φεστιβάλ, δεν είναι αριστούργημα ή καινοτόμος -κάθε άλλο- (ούτε από την άλλη ένας κινηματογράφος lifestyle) αλλά θα έχει ένα ενδιαφέρον θέμα, πλούσια παραγωγή, διάθεση για σοβαρότητα και -πολύ σημαντικό- ικανότητα να αφηγηθεί αποτελεσματικά μια ιστορία. Το Ουζερί Τσιτσάνης το καταφέρνει αυτό. Πόσες φορές παρακολουθούμε μια ελληνική ταινία και δεν μπορούμε τελικά να ενδιαφερθούμε για τους ήρωες και την μοίρα τους; Ο Μανουσάκης έχει την εμπειρία να μας κάνει να εμπλακούμε στην ερωτική ιστορία των δύο νέων, να βιώσουμε την ιστορία με την καρδιά μας. Έπειτα, η ταινία προσφέρει και κάτι ακόμα. Καταπιάνεται με ένα θέμα που δεν το έχουμε συνηθίσει για τα ελληνικά δεδομένα. Πολλές οι ελληνικές ταινίες για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά τώρα το θέμα αναφέρεται στους Εβραίους, στο Ολοκαύτωμα, στον διωγμό τους από τη Θεσσαλονίκη. Καιρός ήταν να γίνουν ελληνικές ταινίες μυθοπλασίας που να παρουσιάζουν και αυτό το ιστορικό γεγονός (σε αυτό έχει αναφερθεί ίσως μόνο το ντοκιμαντέρ Φιλιά εις τα παιδιά του Βασίλη Λουλέ). Λίγες φορές ελληνικές ταινίες που αναφέρονται στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έχουν κάποιον κεντρικό ήρωα Εβραίο (ένα παράδειγμα είναι η Αδελφός Άννα του Γρηγόρη Γρηγορίου). Εδώ λοιπόν αμέσως το θέμα μάς κεντρίζει το ενδιαφέρον, γιατί απεικονίζει ένα κομμάτι της ιστορίας που δεν παρουσιάζεται συχνά. Και συνάμα προσθέτει στο τοπικό (την αντίσταση της κάθε χώρας στους Ναζί) και μια παγκοσμιότητα (τη στάση των Ναζί απέναντι στους Εβραίους).

Ουζερί-Τσιτσάνης_02Αυτό δίνει την ευκαιρία για μια ταινίας εποχής, με όλα τα παρελκόμενα: ρούχα και αντικείμενα εποχής, κλίμα εκείνης της εποχής, αξιοσημείωτες ιστορικές πληροφορίες, πράγματα που η ταινία καταφέρνει να τα αποδώσει και μας μεταφέρει εκεί με ικανοποιητική αληθοφάνεια και ρεαλισμό. Εκεί που ο ρεαλισμός χάνει περισσότερο είναι σε κάποιες επιφανειακές ερμηνείες και στο μοντάζ/σενάριο, όπου δεν φαίνεται πάντα να δικαιολογείται το αίτιο-αιτιατό. Έτσι, βλέπουμε αδικαιολόγητες αντιδράσεις, στερεότυπη απεικόνιση Ναζί, παρωχημένες ατάκες και άλλα παρόμοια.

Ουζερί-Τσιτσάνης_08Κατά τα άλλα όμως η ταινία αποδίδει με ψυχή την ιστορία της και την εποχή της, η οποία έχει φόντο το Ουζερί, όπου έπαιζε μουσική ο Τσιτσάνης. Το Ουζερί ως χώρος είναι το νευραλγικό σημείο από το οποίο εξαπλώνονται η υπόθεση και οι ήρωές της. Το ρεμπετάδικο και η δράση του Τσιτσάνη παρουσιάζονται ωστόσο συγκρατημένα. Η ζωή του Τσιτσάνη δεν είναι τελικά το κύριο θέμα της ταινίας. Αυτό όμως λειτουργεί θετικά μέσα στην ταινία. Ο Τσιτσάνης αποτελεί τον παρατηρητή μέσα σε αυτή την τρέλα ενώ η ταινία περιλαμβάνει και το μοτίβο της δημιουργίας κάποιου έργου: πώς δηλαδή ένας καλλιτέχνης έφτασε στη δημιουργία ενός διάσημου έργου. Αυτό το στοιχείο πράγματι διαπερνά διακριτικά την ταινία και κλιμακώνεται παράλληλα με τη δράση. Όσο περισσότερο τα πράγματα δυσκολεύουν, τόσο περισσότερο αρχίζουμε και ακούμε κάποιες νότες από το κλασικό «Συννεφιασμένη Κυριακή». Ο Τσιτσάνης το δουλεύει παράλληλα με τις σκοτεινές καταστάσεις και εμπνέεται από αυτές. Συμμετέχουμε έτσι σιωπηλά κι εμείς στη διάθεσή του.

Ουζερί-Τσιτσάνης_06Το Ουζερί Τσιτσάνης λοιπόν είναι μια ταινία που δεν «έχει φτάσει ακόμα εκεί». Δεν αλλάζει το τοπίο. Δεν μεταπηδά στην ωρίμανση του σύγχρονου ελληνικού εμπορικού κινηματογράφου. Είναι όμως μια ταινία που βλέπεται ευχάριστα, με ενδιαφέρον, έχει ωραίες ερμηνείες από το πρωταγωνιστικό ζευγάρι και ωραία ατμόσφαιρα και μας αφήνει την ελπίδα για έναν μελλοντικό, πολύ πιο βελτιωμένο από αυτήν την ταινία, κινηματογράφο-συνήθεια.

 

Share.