πολιτισμού επίλογος

Πολιτισμού… επίλογος

0

Ηλιοπούλου Γιούλη
Δημοσιογράφος- Φιλόλογος

Εξεγείρεται ο νους,  εξεγείρεται ακόμη περισσότερο το συναίσθημα. Μπροστά στις  εικόνες των νεκρών ανήλικων παιδιών, προσφύγων, που πνίγηκαν και κατέληξαν στα τουρκικά παράλια και οι οποίες  κατακλύζουν τον Τύπο, την τηλεόραση και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν είναι μόνο το αίσθημα φρίκης, πόνου,  οργής, απογοήτευσης – δεν ξέρω ποιες λέξεις ακριβώς περιγράφουν ικανοποιητικά αυτή τη συναισθηματική κατάσταση-  που νιώθεις στη θέα τέτοιων εικόνων. Είναι αναμεμειγμένος και ο θυμός για τη χρήση των εικόνων αυτών, με τρόπο λαϊκιστικό, για τη συλλογή περισσότερων «κλικ», για την προσέλκυση ακροατών και θεατών, στο όνομα δήθεν της ανθρωπιάς, του δικαίου. Είναι η οργή για τη χρήση του ανθρώπινου πόνου στο όνομα της ενημέρωσης. Του πόνου που μετουσιώνεται σε  λέξεις  με τα γνωστά υποκοριστικά (το παιδάκι), συνοδευόμενα από τους κατά κόρον χρησιμοποιούμενους σε αυτές τις περιπτώσεις επιθετικούς προσδιορισμούς (δύστυχο, άμοιρο κλπ). Μόνο που ΑΥΤΟ το δράμα είναι ανείπωτο. Και στην περίπτωση που  πρέπει να παρουσιαστεί, δε χρειάζεται κανένα υποκοριστικό, κανέναν προσδιορισμό γιατί ευτελίζεται. Από μόνο του είναι μαχαίρι που μπαίνει βαθιά στο «κόκαλο» των ανθρώπινων αισθημάτων.

Δεν ξέρω αν βλέποντας τις εικόνες αυτές το μάτι «συνηθίζει» (πώς είναι δυνατόν να συνηθίσει κανείς;) και αποδέχεται ξανά στο μέλλον ευκολότερα παρεμφερείς εικόνες ή αντίθετα η οργή που κατακλύζει την ψυχή γίνεται δύναμη αντίδρασης και κινητοποίησης  (πώς να αντιδράσεις σε όλο αυτό ως μεμονωμένο άτομο, ως πολίτης;).

Δεν είναι μόνο το συγκεκριμένο παιδί από τη Συρία, που προβάλλεται συνεχώς από χθες στα Μέσα και βρέθηκε στην «τιμητική» (;)  θέση εξωφύλλου ημερήσιας εφημερίδας. Παρόλο που πραγματικά λυγίζεις στην εικόνα.  Είναι εκατοντάδες άλλα παιδιά, χιλιάδες ακόμη ενήλικες που δεν κατάφεραν να βγουν ζωντανοί από το ταξίδι, που στη σωτηρία τους στόχευε..  Και χιλιάδες μελλοντικοί πνιγμένοι, γιατί το δράμα βρίσκεται εν εξελίξει, χωρίς να γνωρίζει κανείς πότε θα τελειώσει.

Στη θεωρία της γλωσσολογίας υπάρχουν οι έννοιες του σημαίνοντος και του σημαινομένου. Το σημαινόμενο είναι η έννοια, το νόημα και το σημαίνον είναι το πώς αυτό πραγματώνεται, δηλαδή η συγκεκριμένη λέξη, η μορφή.

Η λέξη πολιτισμός ως σημαίνον, παραπέμπει σε πρόοδο, εξέλιξη, κατακτήσεις. Είναι το σύνολο των επιτευγμάτων του ανθρώπου. Έχει συνδεθεί με θετικά συμφραζόμενα. Ο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός, όπως θέλει να αυτοκαλείται, ας ψάξει λοιπόν για άλλο σημαίνον. Δεν μπορούν αυτές οι εικόνες να είναι μέρος «πολιτισμού». Δεν μπορεί οι φορείς του «πολιτισμού» αυτού να δέχονται αδιαμαρτύρητα, μοιρολατρικά, απαθέστατα τόσο ανθρώπινο πόνο. Εν κατακλείδι ΔΕΝ μπορεί να καλείται πολιτισμός.

Ας ψάξει να βρει μια λέξη, ένα σημαίνον που να συμπυκνώνει  τον πόνο, την εξαθλίωση, την απανθρωπιά και το κατάντημα. Γιατί αυτή είναι η εικόνα του «πολιτισμού» μας…

 

Share.